Szukasz kursu specjalistycznego z BHP, SEP lub kursu excel? Kurs edukacyjny!

E. C. Tolman i jego praca

Nie można wreszcie zapominać, że Pawłów znał wcześniej niż psychologowie amerykańscy prace Bechterewa, który zwracał uwagę właśnie na warunkowanie reakcji. Szczegóły ustosunkowania się samego Pawłowa do zarzutów Guthrie’ego łatwo znaleźć w Odpowiedzi fizjologa psychologom38.

Różnice zdań i cała dyskusja była wynikiem prowadzenia badań w odmiennych sytuacjach eksperymentalnych, a nie wy- ‚ nikiem zasadniczej odmienności procesów. W eksperymentach pawłowowskich akcent spoczywał na warunkowaniu bodźców, w eksperymentach thorndike’owskich – na warunkowaniu reakcji. Ponieważ Pawłów zmierzał do ustalania praw wyższej czynności nerwowej, a pomiar bodźców i reakcji był łatwiejszy przy zmiennych bodźcach i tym samym typie reakcji (ślinienie), aniżeli przy stałych bodźcach i zmiennych reakcjach (motorycznych), to koncentrował się w swych badaniach na warunkowaniu bodźców.

Wszelkie sprowadzanie zapamiętywania bądź wyłącznie do gnostycznego, bądź wyłącznie do praksycznego jest z góry skazane na niepowodzenie. W każdej nawet najprostszej sytuacji życiowej osobnik zapamiętuje równocześnie i bodźce, na które reaguje, i swoje reakcje na te bodźce. Tak jest zarówno u myszy w skrzynce, gdy zapamiętuje reagowanie na dźwignię, jak i u psa, gdy zapamiętuje dzwonek, na który reaguje. Tak jest zarówno u zwierząt, jak i u człowieka. Jeżeli ktoś z nas zapamiętuje tekst, to znaczy, że z jednej strony zapamiętuje określone treści poznawcze, z drugiej – określone sposoby reagowania na te treści. Inaczej nie istniałaby możliwość opowiadania treści czy odpowiadania na pytania.

E. C. Tolman w swej pracy o celowym zachowaniu się 39 formułuje tezę, że wszelkie uczenie się jest nabywaniem przez jednostki wiedzy o otoczeniu. Można by więc sądzić, że jest to właśnie typowa koncepcja zapamiętywania gnostycznego. Tak jednak nie jest. Tolmanowska „jednostka wiedzy”, jego signe-gestalt zawiera w sobie trzy „części”: 1) znak, 2) oznacznik, 3) drogę zachowania się prowadzącą od znaku do oznacznika. Odrzucimy tę część jego koncepcji, która zawiera elementy antropomorfizmu, mianowicie że taka jednostka wiedzy jest równocześnie postawą oczekiwania typu „jeżeli – to”. Trzeci człon czy trzecia część jednostki wiedzy – to właśnie reakcja, która prowadzi do celu. Osobnik pamiętający, że:

– 1) znak (= poznanie bodźca),

– 2) jeżeli on zachowa się tak a tak (= reakcja),

– 3) doprowadzi go do przedmiotu (poznanego), pamięta zarówno znak (a więc bodziec), jak i sposób zachowania się (a więc reakcję).

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.