Szukasz kursu specjalistycznego z BHP, SEP lub kursu excel? Kurs edukacyjny!

LOGICZNA STRONA FILOZOFII WARTOŚCI CZ. II

Znaczy to, że w odniesieniu do wartości moralnych, estetycznych i ekonomicznych „widać” wyraźnie obecność sądów-twier- dzeń. Sądów na pierwszy rzut oka innego rodzaju, niż na odcinku stwierdzania prawd poznawczych, w szczególności konkretnych faktów. Nazywa się je zazwyczaj ocenami. W zwięzłym ujęciu powyższej różnicy: fakty się stwierdza, oceny ktoś wydaje lub krócej – ktoś ocenia. W innym ujęciu stylistycznym: stwierdzanie faktów wydaje się bezosobowe, natomiast ocenianie (wydawanie ocen, orzekanie o wartościach moralnych, estetycznych) jest w mierze oczywistej (również dla laika) zawsze osobowe: w tym sensie – subiektywne. Jednakże zaznaczyć tu trzeba, że ściśle biorąc również stwierdzanie faktów ma charakter osobowo-subiektywny. Przecież ktoś (dana osoba) sądy o faktach o (istnieniu bądź nieistnieniu czegoś, o sposobie istnienia) formułuje i wypowiada lub przekazuje na piśmie.

Na powyższym gruncie zrozumiały jest, nękający aksjologów (specjalistów filozoficznej nauki o wartościach), problem i spór co do różnic między stwierdzeniami określonych prawd, np. konkretnych faktów, a sądami o wartościach moralnych i estetycznych, czyli ocenami. Spór ten odnosi się w zasadzie również do ocen pedagogicznych (o których mowa będzie w części rozdziału osobnego) i ekonomicznych, wystarczy jednak ze względu na „długie dzieje” filozofii wartości brać pod uwagę sądy-oceny w zakresie dobra i piękna. I właśnie w związku z powyższym sporem celowe jest stosowanie osobnych słów względnie pojęć w odniesieniu do obiektywnie traktowanych wartości moralnych i estetycznych, i do czynności wydawania sądów, tj. do oceniania. W zakresie różnego pokroju wartości moralnych i estetycznych rozróżnienie „wartość” a „ocena” jest niezbędne i zrozumiałe (dla laika). Nie jest bądź nie wydaje się takie w odniesieniu do faktów (jako pewnego rodzaju wartości poznawczych). Fakty po prostu istnieją lub zdają się istnieć niezależnie od okoliczności czy się je stwierdza za pomocą określonych sądów względnie zdań, czy nie. A zatem, właśnie w zakresie wartości moralnych i estetycznych szczególnie trudny jest problem obiektywności, w zasadzie obecny również w dziedzinie prawdy.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.