Szukasz kursu specjalistycznego z BHP, SEP lub kursu excel? Kurs edukacyjny!

Typy asocjacji

Poszczególne wiadomości i fragmenty wiedzy wiążą się w naszym umyśle bez specjalnego polecenia, ale proces ten możemy z wielkim pożytkiem świadomie rozbudować. W tym celu zastanowimy się najpierw nad rodzajami skojarzeń:

Patrząc na fajkę, przypominam sobie pana J., który pyka fajkę cały dzień. Słysząc słowo „przyleciały”, mam ochotę dodać „trzy przepiórzyce”. Widząc szprychę na stole kolegi, przypomina mi się jego rower. Reklama cyrku nasuwa mi myśl o fokach.

Widząc w tramwaju mężczyznę z brodą, przypominam sobie, że powinienem odwiedzić znajomego, który kiedyś nosił brodę. W ogrodzie botanicznym przypominam sobie panią W., z którą kiedyś w tym ogrodzie rozmawiałem.

Widząc niebo zaciągające się chmurami, myślę o koleżance, która zgubiła pelerynę. Nie mogąc wytłumaczyć prostej zależności jakiemuś wyjątkowo wolno myślącemu uczniowi, przypominam sobie innego, wyjątkowo zdolnego.

Słysząc pieśń „Czerwony pas…”, myślę o dzielnym ichneumonie Riki-tiki-tawi, bo dawno temu w szkole na lekcji śpiewu czytałem pod ławką pasjonujące opowiadanie Kiplinga o walce ichneumona z kobrą. W celu klasyfikacji dróg, którymi chodzą przypomnienia, Arystoteles wprowadził pojęcie:

– 1) asocjacji (skojarzenia) przez styczność, tj. przez zetknięcie w czasie lub przestrzeni: bodźce wiążą się, gdy następują albo równocześnie, albo jeden po drugim (fajka – znajomy palacz),

– 2) asocjacji przez kontrast (olbrzym – karzeł),

– 3) asocjacji przez podobieństwo (wielkie jezioro – morze).

– Później próbowano uzupełnić tą listą mówiąc o związkach logicznych, a wiąc:

– 4) przyczyny i skutki (słońce – ciepło),

– 5) całości i cząści (teatr – scena),

– 6) pojąć szerszych i wąższych (ssaki – gryzonie).

Wartościowsze związki rozumowe

Inni psychologowie woleli sprowadzać wszystkie skojarzenia dowspółistnieniai następstwa. Według prawa współistnienia wzajemnie wywołują sią wyobrażenia, które jednocześnie pojawiły sią w świadomości. Jeśli jednocześnie widziałem Dymszą i jego buldoga, to widząc samego buldoga, pomyślą może o Dymszy, a widząc samego Dymszą, pomyślą może o buldogu.

Według prawa następstwa, jeżeli jedno wyobrażenie idzie w ślad za drugim, to przy odtwarzaniu pierwszego skłonne jest odtworzyć sią drugie. Gdy uczymy sią tekstu na pamięć, między poszczególnymi słowami wytwarza się związek na podstawie prawa następstwa. Gdy częściowo tekst ulegnie zapomnieniu, wystarczy, aby ktoś podpowiedział „pierwsze słowa” a pozostałe przypomną się same.

Wartościowsze związki rozumowe. Pojmujemy teraz słowa Pawłowa: „Całe uczenie się polega na wytwarzaniu związków czasowych: to jest właśnie proces myślenia, wiedza”. Prawa asocjacji ściśle wiążą się z odruchami warunkowymi. Odruch warunkowy powstaje właśnie na skutek tego, że dwa wrażenia, dwa bodźce następują jednocześnie lub bezpośrednio po sobie. Jest to podstawowe prawo fizjologii pamięci.

Jednakże kojarzenie dzięki styczności stanowi podstawę tylko najprymitywniejszego zapamiętywania i jest stosunkowo mało Wartościowe, gdyż nie umożliwia dowolnego odtwarzania wiadomości w kontekstach różnych od pierwotnego. Dlatego powiadamy, że kucie, uczenie się bez wnikania w logiczne związki, zachodzące między poszczególnymi wiadomościami, praktycznie nic nie daje. Mało wartościowe jest takie zapamiętanie dni tygodnia w obcym języku, które dla przypomnienia sobie jak jest „sobota”, wymaga recytowania dni zaczynając od poniedziałku.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.